ЁЯУм рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоें рдбाрдХрдШрд░ рдХी рдирдИ рдХ्рд░ांрддि: рдЕрдм рдЕрдЧрд╕्рдд 2025 рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрдЧा UPI рдкेрдоेंрдЯ
"рдирдХрдж рдХा рдЭंрдЭрдЯ рдЦрдд्рдо – рдЕрдм рдбाрдХрдШрд░ों рдоें рднी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд▓ेрдирджेрди рд╕ंрднрд╡"
рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоिрд╢рди рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмрдб़ा рдХрджрдо рдЙрдаाрдпा рд╣ै। рдЕрдм рджेрд╢ рдХे рд╕рднी рдбाрдХрдШрд░ों рдоें рдЕрдЧрд╕्рдд 2025 рд╕े UPI (Unified Payments Interface) рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╢ुрд░ू рдХी рдЬाрдПрдЧी। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рди рд╕िрд░्рдл рдХैрд╢рд▓ेрд╕ рдЗрдХोрдиॉрдоी рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рджूрд░рджрд░ाрдЬ़ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рднी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди рдХो рд╕рд░рд▓ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
ЁЯФН рдЗрд╕ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХी рдЬ़рд░ूрд░рдд рдХ्рдпों рдкрдб़ी?
рдбाрдХрдШрд░ рдЖрдЬ рднी рдХрд░ोрдб़ों рд▓ोрдЧों рдХे рд╡िрдд्рддीрдп рд▓ेрдирджेрди, рдмрдЪрдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдФрд░ рдкेंрд╢рди рд╡िрддрд░рдг рдЬैрд╕े рдХाрд░्рдпों рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рднाрд░рдд рдоें। рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рддрдХ рдбाрдХрдШрд░ों рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдирд╣ीं рдеी। рдЗрд╕рд╕े рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХो рдирдХрдж рд▓ेрдирджेрди рдоें рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ोрддी рдеी।
UPI рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдЖрдиे рд╕े:
- рд╕рдордп рдХी рдмрдЪрдд рд╣ोрдЧी
- рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХो рдкैрд╕े рдЬрдоा рдпा рдиिрдХाрд▓рдиे рдоें рд╕ुрд╡िрдзा рдоिрд▓ेрдЧी
- рдирдХрд▓ी рдиोрдЯ рдпा рдЪोрд░ी рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рдХрдо рд╣ोंрдЧी
- рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдв़ेрдЧी
ЁЯПЫ️ рдбाрдХрдШрд░ों рдоें UPI рдкेрдоेंрдЯ рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░ेрдЧा?
UPI рдПрдХ рдЗंрд╕्рдЯेंрдЯ рдкेрдоेंрдЯ рд╕िрд╕्рдЯрдо рд╣ै, рдЬो рдоोрдмाрдЗрд▓ рд╕े QR рд╕्рдХैрди рдХрд░ рдпा рдоोрдмाрдЗрд▓ рдиंрдмрд░ рд╕े рд╕ीрдзे рдкैрд╕ा рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ рдХрд░рдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рджेрддा рд╣ै। рдЕрдм рдкोрд╕्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рднी:
- QR рдХोрдб рд╕्рдХैрди рдХрд░рдХे рднुрдЧрддाрди рдХрд░ рд╕рдХेंрдЧे
- India Post Payment Bank (IPPB) рдХी рдРрдк рд╕े рдЯ्рд░ांрдЬैрдХ्рд╢рди рдХрд░ рд╕рдХेंрдЧे
- BHIM, PhonePe, Paytm, Google Pay рдЬैрд╕े рд╕рднी рдРрдк्рд╕ рдХो рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХेंрдЧे
✅ рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдХ्рдпा рдХрд░ рд╕рдХेंрдЧे?
- рдкोрд╕्рдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдлीрд╕ рдСрдирд▓ाрдЗрди рднрд░рдиा
- рдбाрдХрдШрд░ рдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рдиिрд╡ेрд╢ рдХे рд▓िрдП UPI рд╕े рднुрдЧрддाрди
- рд░ूрд░рд▓ ATM рдЬैрд╕े IPPB рдоाрдЗрдХ्рд░ो ATM рд╕े UPI рдкे рдкेрдоेंрдЯ рдХрд░рдиा
- QR рдХोрдб рд╕्рдХैрди рдХрд░ рд╕्рдкीрдб рдкोрд╕्рдЯ, рдордиी рдСрд░्рдбрд░, рд╕्рдкीрдб рдкाрд░्рд╕рд▓ рдкे рдХрд░рдиा
ЁЯУИ рдХिрддрдиे рдбाрдХрдШрд░ рд╣ोंрдЧे рдХрд╡рд░?
рднाрд░рдд рдоें рдХрд░ीрдм 1.55 рд▓ाрдЦ рдбाрдХрдШрд░ рд╣ैं, рдЬिрдирдоें рд╕े 90% рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╣ैं। рдЕрдЧрд╕्рдд 2025 рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЪрд░рдг рдоें 50,000 рдбाрдХрдШрд░ों рдоें рдпрд╣ рд╕ुрд╡िрдзा рдЪाрд▓ू рдХी рдЬाрдПрдЧी। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЪрд░рдгрдмрдж्рдз рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕рднी рдбाрдХрдШрд░ों рдоें рдЗрд╕े рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
ЁЯзУ рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдгों рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рдлाрдпрджे рд╣ोंрдЧे?
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди рдЕрдм рд╕िрд░्рдл рд╢рд╣рд░ी рд▓ोрдЧों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ेрдЧा। рдбाрдХрдШрд░ рдоें UPI рдЖрдиे рд╕े рдмुрдЬुрд░्рдЧ, рдорд╣िрд▓ाрдПं рдФрд░ рдЧांрд╡ рдХे рд▓ोрдЧ рднी:
- рдмिрдиा рдмैंрдХ рдЧрдП рдЕрдкрдиे рдЦाрддों рд╕े рднुрдЧрддाрди рдХрд░ рд╕рдХेंрдЧे
- рдкेंрд╢рди рдФрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХे рдкैрд╕े рд╕ीрдзे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкा рд╕рдХेंрдЧे
- рдордиी рдСрд░्рдбрд░ рд╡ рднुрдЧрддाрди рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЖрд╕ाрди рд╣ो рдЬाрдПрдЧी
ЁЯФР рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЯ्рд░ैрдХिंрдЧ
рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдпрд╣ рднी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рд╣ै рдХि рд╕рднी рд▓ेрдирджेрди 2FA (Two-Factor Authentication) рдХे рд╕ाрде рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ोंрдЧे। рд╕ाрде рд╣ी рд╣рд░ рдЯ्рд░ांрдЬैрдХ्рд╢рди рдХा SMS рдФрд░ рд░рд╕ीрдж рдоिрд▓ेрдЧा рддाрдХि рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдиी рд░рд╣े।
ЁЯУ▓ рдХ्рдпा рд╣ोрдЧी рддैрдпाрд░ी?
рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рдХी рдУрд░ рд╕े рд╕рднी рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд▓ेрдирджेрди, UPI рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк्рд╕ рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рджी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рд╕рднी рдкोрд╕्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдоें:
- QR Code Standee
- UPI Enabled Android POS Machines
- рд╣ैंрдбрд╣ेрд▓्рдб рдбिрд╡ाрдЗрд╕ेрдЬ
рд▓рдЧाрдИ рдЬाрдПंрдЧी।
ЁЯФз рдХिрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдкрд░ рд╣ोрдЧा рдЕрд╕рд░?
| рд╕ेрд╡ा рдХा рдиाрдо | рдкрд╣рд▓े рдХैрд╕े рд╣ोрддा рдеा | рдЕрдм UPI рд╕े рдХैрд╕े рд╣ोрдЧा |
|---|---|---|
| рдордиी рдСрд░्рдбрд░ | рдХैрд╢ рджेрдХрд░ рдлॉрд░्рдо рднрд░рдиा | QR рд╕्рдХैрди рдХрд░рдХे рдкैрд╕े рднेрдЬрдиा |
| рдкोрд╕्рдЯрд▓ рд▓ाрдЗрдл рдЗंрд╢्рдпोрд░ेंрд╕ | рдирдХрдж рдпा рдЪेрдХ рд╕े рднुрдЧрддाрди | рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк рд╕े UPI рдкेрдоेंрдЯ |
| рд╕्рдкीрдб рдкोрд╕्рдЯ | рдХाрдЙंрдЯрд░ рдкрд░ рдХैрд╢ | UPI рд╕े рдкेрдоेंрдЯ рд╕ंрднрд╡ |
| IPPB рд╕ेрд╡ाрдПं | рдоैрдиुрдЕрд▓ рдПंрдЯ्рд░ी | рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкेрдоेंрдЯ рдФрд░ рд░рд╕ीрдж рддुрд░ंрдд |
ЁЯУ░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдмрдпाрди
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ंрдЪाрд░ рдоंрдд्рд░ी рдЕрд╢्рд╡िрдиी рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдиे рдХрд╣ा:
"рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै рдХि рджेрд╢ рдХा рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдкा рд╕рдХे। рдЕрдм рдбाрдХрдШрд░ рдоें UPI рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╕े рдпрд╣ рд╕рдкрдиा рд╕ाрдХाрд░ рд╣ोрдЧा।"
ЁЯМН рднाрд░рдд рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмрдиाрдиे рдоें рдбाрдХрдШрд░ рдХी рднूрдоिрдХा
рдбाрдХрдШрд░ рд╕िрд░्рдл рдЪिрдЯ्рдаी рднेрдЬрдиे рдпा рдордиी рдСрд░्рдбрд░ рдХी рдЬрдЧрд╣ рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдпा рд╣ै। рдЕрдм рдпрд╣ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдХा 'рдлाрдЗрдиेंрд╢िрдпрд▓ рд╣рдм' рдмрди рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рднाрд░рдд рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗрдХोрдиॉрдоी рдХो рдордЬрдмूрддी рдоिрд▓ेрдЧी рдФрд░ рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд╡िрдзा рдХा рд▓ाрдн рдоिрд▓ेрдЧा।
ЁЯУЭ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдбाрдХрдШрд░ों рдоें UPI рдкेрдоेंрдЯ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рджेрд╢ рдХे рд▓ाрдЦों рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХो рдлाрдпрджा рд╣ोрдЧा, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рдкिрдЫрдб़े рдЗрд▓ाрдХों рдоें। рдирдХрджी рд▓ेрдирджेрди рдХी рдЬрдЯिрд▓рддा рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░ा рдоिрд▓ेрдЧा рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рд╡ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд▓ेрдирджेрди рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рдкाрдПंрдЧे।
➡️ рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рднी рдбाрдХрдШрд░ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдЕрдЧрд╕्рдд 2025 рдХे рдмाрдж UPI рд╕े рдкेрдоेंрдЯ рдЬ़рд░ूрд░ рдЕрдкрдиाрдПं।
➡️ India Post Payment Bank рдХी рдРрдк рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ें рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоें рднाрдЧीрджाрд░ рдмрдиें।
ЁЯУв рдХ्рдпा рдЖрдк рддैрдпाрд░ рд╣ैं?
рдЕрдм рд╕рдордп рд╣ै рдбाрдХрдШрд░ рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХो рдЕрдкрдиाрдиे рдХा। рдХोрдИ рд▓ाрдЗрди рдирд╣ीं, рдХोрдИ рдЭंрдЭрдЯ рдирд╣ीं – рд╕िрд░्рдл QR рд╕्рдХैрди рдХрд░ो рдФрд░ рдкेрдоेंрдЯ рдХрд░ो।
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдХा рд╕рдкрдиा рдЕрдм рд╣рд░ рдЧांрд╡ рдоें рд╣ोрдЧा рд╕ाрдХाрд░।
рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें